Forsa

Skuggagta  

Garar Olgeirsson Hellisholtum Hrunamannahreppi hefur haft a fyrir venju a fara kreik milli klukkan 3 og 4 nttina fyrir sumarslstur til a fylgjast me slaruppkomunni. essum tma, ef lttskja er, varpar slin skugga af barhsi Hellisholtum skemmugafl.  Hefur Garar stundum teki myndir af skugganum. sumar sem lei tk hann eftir v a skugginn virtist near gaflinum en venjulega. Leitai hann til undirritas eftir skringu essu fyrirbri. a reyndist ekki einfalt ml, eins og n skal raki.

Myndirnar sem sna hva Garar vi eru hr fyrir nean. S nrri, nr. 1,  er tmasett 21. jn 2018 kl. 03:45 (sbr. klukku myndinni). Eldri myndin, nr.2, er sg tekin 22. jn 2016 kl. 03:41. Slsturnar 2016 voru reyndar 20. jn, en a breytir engu essu sambandi. Fyllsta nkvmni tmasetningum skiptir ekki heldur mli, eins og ljst mun vera af v sem eftir fer.



Mynd 1

Mynd 2

Frsla slar himni um slsturnar er afar hg, og berandi breyting skuggastefnu milli ra snist fljtu bragi lkleg. Ef staa slar er reiknu fyrir sama dag og tma (21. jn kl. 03:45) fyrir fjgur r, 2015 til 2018, kemur ljs a mesti munur slarh er aeins 0,007 og munur slartt 0,033. Til samanburar skal minnt a verml slar himni er 0,5. Fjgur r mynda eina hlauprsld. Vegna hlaupranna vera breytingar stu slar vi sama mnaardag fjgurra ra sveiflu, mest nlgt jafndgrum en minnst um slstur. Ef vi athugum frslu slar vikuna kringum sumarslstur kemur ljs a mesta breyting slarh kl. 03:45 er aeins 0,07.

Ltum n myndirnar. Fyrsta spurningin sem svara arf er essi: Hvernig endurspeglar hreyfing skuggans skemmugaflinum frslu slar himni. Me rum orum: Hve langt frist skugginn fyrir hverja gru sem slin frist himninum. Svari fer a sjlfsgu eftir v hve langt skuggagjafinn ( essu tilviki mnir barhsinu) er fr gaflinum sem skugginn fellur . Garar mldi essa fjarlg og reyndist hn 25,10 metrar (sj mynd).

Einnar gru hreyfing slar tti a valda 44 cm frslu skugganum, ea ar um bil. etta m lka ora svo, a frsla skuggans um einn metra gaflinum svari til 2,3 breytingar slarstefnu.

Til a f stafestingu essu getum vi bori saman myndirnar hr fyrir nean sem bar voru teknar 21. jn 2018, s fyrri kl. 03:21 en s sari nu mntum sar, kl. 03:30. treikningar sna a ttin til slar (lrtt horn) breyttist um 2,0 grur essum tma.

Lrtt frsla skuggans myndunum er nlgt v sem bast mtti vi, 2,0 0,2, .e. innan skekkjumarka. Kvarann m ra af v a skemmuhurin er 3,0 metrar breidd og gaflinn ofan hurar er 2,0 m h. Hver metri svarar til 2,3 horni slarstefnu eins og fyrr er sagt.

Nst skulum vi athuga hvar slin var stdd himni egar mynd nr. 1 var tekin, .e. 21. jn kl. 03:45. treikningur gaf ttarhorni 32,22 fr norri og hina 1,82. arna er ljsbrot ekki reikna me, en undir venjulegum kringumstum hefi a lyft slinni um 0,30 bi skiptin ( mynd 1 og mynd 2). Spyrjum n hvenr sl hafi veri essari smu tt hinn 22.  jn ri 2016. treikningur snir a a hefi gerst nstum v smu stundu og ri 2018, aeins 0,3 mntum sar. Samanburur myndum 1 og 2 snir a skuggastefnan er ekki nkvmlega s sama, svo a munar a giska 0,7 mntum tma. Mynd nr 2 var v tekin 0,7 mntum ur en skugginn ni smu stefnu og mynd 1. etta er ekki hrnkvm tala, en a skiptir ekki hfumli.

Niurstaan verur sem hr segir. Ef mynd 1 var tekin nkvmlega kl. 03:45, hefur mynd 2 veri tekin kl. 03:44,6 en ekki kl. 03:41 og hefur v veri ranglega tmasett um 3,6 mntur. Auvita gti tmaskekkjan legi hvorri myndinni sem er, ea myndunum bum, en a er aukaatrii. Slarhin essari stundu (kl. 03:44,6) reiknast 1,78. Mismunur slarh mynd 1 og 2 hefur veri 1,82-1,78 = 0,04. En harmunur skuggunum mynd 1 og 2 er miklu meiri en etta, nr 0,4, allt a tfalt meiri en vnta mtti. Munurinn er meiri en svo a hgt s a skra hann me afbrigilegu ljsbroti. Spyrja m hvort dagsetning myndar 2 geti veri rng. a er afar lklegt. Til a f samrmi slartt og h yrfti skekkjan dagsetningu a nema hlfum mnui, ea allt a v. Slkt virist tiloka, svo a leita verur annarra skringa.

Hr a framan hefur veri gengi t fr v a slin hafi ll veri snileg himni egar skuggarnir mynduust. Slarh hefur v veri reiknu t fr h slarmiju. hinn bginn mtti mynda sr a hluti slkringlunnar hafi veri hulinn ski egar mynd 1 var tekin. Ef aeins sst efstu rnd slar, getur a valdi lkkun skugganum sem svarar fjrungi r gru. Lkkunin myndi vera rtta tt, en ekki ngileg til a skra mli. Gtan verur v a teljast leyst.


.S. 1.10. 2018